Gleba jest podstawowym czynnikiem decydującym o powodzeniu uprawy roślin. Jej skład, struktura oraz zdolność do zatrzymywania wody wpływają na rozwój systemu korzeniowego, dostępność składników pokarmowych oraz stabilność roślin w gruncie. W polskich ogrodach dominują określone typy gleb, których właściwości można rozpoznać bez specjalistycznego sprzętu.
Znajomość typu gleby pozwala dobrać odpowiednie rośliny, zaplanować nawożenie oraz określić potrzebę poprawy struktury podłoża.
Gleby piaszczyste
Gleby piaszczyste charakteryzują się dużą zawartością piasku i niską ilością frakcji ilastej. Są lekkie, przepuszczalne i szybko się nagrzewają.
W praktyce oznacza to szybkie przesychanie oraz ograniczoną zdolność do magazynowania składników pokarmowych. Rośliny uprawiane na takim podłożu wymagają częstszego podlewania i regularnego nawożenia.
Gleby gliniaste
Gleby gliniaste zawierają dużą ilość frakcji ilastej. Są ciężkie, zbite i wolno oddają wodę. Po opadach długo pozostają wilgotne, a w okresach suchych twardnieją.
Taki typ gleby utrudnia rozwój korzeni i ogranicza dostęp tlenu. Jednocześnie dobrze zatrzymuje składniki odżywcze, co sprzyja roślinom o większych wymaganiach pokarmowych.
Gleby ilaste
Gleby ilaste są skrajnie ciężkie i mało przepuszczalne. Występują rzadziej, ale sprawiają najwięcej problemów użytkowych.
W ogrodach wymagają intensywnego rozluźniania poprzez dodatek piasku, kompostu lub materii organicznej. Bez poprawy struktury uprawa większości roślin jest utrudniona.
Gleby próchniczne
Gleby próchniczne zawierają dużą ilość materii organicznej. Mają ciemną barwę, dobrą strukturę gruzełkowatą i wysoką zdolność zatrzymywania wody.
Są uznawane za najbardziej uniwersalne w ogrodnictwie. Zapewniają dobre warunki dla większości roślin ozdobnych i użytkowych.
Gleby torfowe
Gleby torfowe występują głównie na terenach podmokłych. Charakteryzują się wysoką zawartością materii organicznej i kwaśnym odczynem.
Ich struktura jest lekka, ale nadmierna wilgotność oraz niskie pH ograniczają zakres roślin, które mogą być na nich uprawiane bez korekty warunków.
Jak rozpoznać typ gleby w ogrodzie
Najprostszą metodą jest test manualny. Wilgotną próbkę gleby ugniata się w dłoni. Gleba piaszczysta nie daje się formować, gliniasta tworzy wałek, a ilasta pozwala na uformowanie zwartego kształtu.
Dodatkową wskazówką jest tempo wsiąkania wody oraz wygląd powierzchni po opadach. Szybkie przesychanie wskazuje na przewagę piasku, a długotrwałe kałuże na glebę ciężką.
Znaczenie pH gleby
Oprócz struktury istotny jest odczyn gleby. Większość roślin ogrodowych najlepiej rośnie w glebie lekko kwaśnej lub obojętnej.
Nieodpowiednie pH ogranicza przyswajanie składników odżywczych, nawet jeśli są obecne w glebie w wystarczającej ilości.
Poprawa właściwości gleby
Gleby lekkie poprawia się poprzez dodatek kompostu, obornika lub gliny. Gleby ciężkie wymagają rozluźnienia przez piasek, materię organiczną oraz systematyczne przekopywanie.
Działania te nie dają natychmiastowych efektów, ale stopniowo zmieniają strukturę podłoża i zwiększają jego przydatność ogrodniczą.
Dlaczego typ gleby ma znaczenie długoterminowe
Dobór roślin niezgodny z warunkami glebowymi prowadzi do słabego wzrostu, chorób oraz konieczności intensywnej pielęgnacji.
Dostosowanie upraw do istniejącej gleby jest zazwyczaj bardziej efektywne niż próba całkowitej zmiany jej właściwości.
